Częste pytania o islam

Dosłownie: „poddanie się” — dobrowolne oddanie się Jedynemu Bogu. Słowo dzieli rdzeń (s-l-m) ze słowem salam, „pokój”: poddanie Bogu jest drogą, a pokój — jej owocem. Nazwa nie pochodzi od imienia założyciela; nadaje ją sam Koran: „Religią prawdziwą w oczach Boga jest islam!” (Koran 3:19). Zapytany, czym jest islam, Prorok ﷺ wskazał pięć filarów: świadectwo wiary, modlitwę, jałmużnę, post i pielgrzymkę (hadis: Muslim 8). A „muzułmanin” znaczy po prostu „poddany Bogu” — Koran nazywa tak już Abrahama: „szczerze wierzącym hanifem, całkowicie poddanym” (Koran 3:67).

To arabskie słowo „Bóg” (od al-ilāh, „Ten Bóg”) — i zarazem imię, którym Stwórca nazywa siebie w Koranie. Ma szczególną cechę: w arabskim nie tworzy liczby mnogiej ani rodzaju żeńskiego — sama gramatyka tego słowa niesie czysty monoteizm. Nie jest to imię „innego boga”: arabscy chrześcijanie używali słowa „Allah” na długo przed islamem i używają go do dziś, czytając Biblię po arabsku. Koran mówi: „Módlcie się do Boga albo módlcie się do Miłosiernego! Jakkolwiek byście Go wzywali, On posiada najpiękniejsze imiona” (Koran 17:110). Tradycja wymienia dziewięćdziesiąt dziewięć imion Boga (hadis: Buchari 2736); najczęściej powtarzane to Miłosierny i Litościwy.

Dosłownie: „Bóg jest większy” — większy od wszystkiego, co można pomyśleć, i od sprawy, która w tej chwili wydaje się największa. To jedno z najczęściej wypowiadanych zdań w życiu muzułmanina: otwiera każdą modlitwę (hadis: Abu Dawud 61), rozbrzmiewa w wezwaniu na nią i powraca kilkadziesiąt razy dziennie przy samych pokłonach; mówi się je też, gdy coś ucieszy albo zdumiewa. Dla muzułmanina brzmi więc jak dzwon codzienności. To, że zbrodniarze wykrzykują te słowa przy zamachach, jest kradzieżą symbolu: zdania, które setki milionów ludzi wypowiadają każdego ranka, wstając do modlitwy.

Dosłownie „wysiłek”, „zmaganie”. Prorok ﷺ nazwał mudżahidem tego, „kto zmaga się z własną duszą, by być posłusznym Bogu” (hadis: Tirmizi 1621), a Koran chwali wierzących, którzy „walczyli swoimi majątkami i swoimi osobami na drodze Boga” (Koran 49:15) — hojnością i pracą nad sobą. Do najlepszego dżihadu Prorok ﷺ zaliczył też „słowo sprawiedliwości wobec niesprawiedliwego władcy” (hadis: Abu Dawud 4344). Dżihad może również oznaczać walkę zbrojną: w źródłach jest ona związana zasadami — z zakazem zabijania niewalczących — i należy do władzy wspólnoty, nie do jednostek. Samozwańcza przemoc łamie te zasady. Więcej: czym jest szariat →

Tak. To wprost nakaz Koranu: muzułmanom polecono mówić żydom i chrześcijanom: „Nasz Bóg i wasz Bóg jest jeden” (Koran 29:46). Chodzi o tego samego Jedynego Stwórcę, Boga Abrahama — innego przecież nie ma. Różnica nie dotyczy tego, kto jest Bogiem, lecz tego, jaki On jest: islam wierzy w Niego bez Trójcy i bez syna, w czystym monoteizmie (Tauhid). Ten sam werset uczy też, jak o tej różnicy rozmawiać: „nie sprzeczajcie się z ludem Księgi inaczej, jak w sposób uprzejmy”.

Tak. Mocniej: bez wiary w Jezusa (Isę) nie ma islamu, bo muzułmanin ma obowiązek wierzyć we wszystkich proroków Boga. Koran opisuje jego narodziny z dziewicy Marii: „Bóg stwarza to, co chce! Kiedy On decyduje o istnieniu jakiejś rzeczy, to tylko mówi: Bądź! — i to się staje” (Koran 3:47). Opisuje też jego cuda, każde „za zezwoleniem Boga” (Koran 3:49). Z imienia Isa pojawia się w Koranie dwadzieścia pięć razy, częściej niż imię Muhammad ﷺ. Muzułmanin widzi w nim jednego z największych proroków i Mesjasza; nie widzi w nim Boga. Więcej: islam a chrześcijaństwo →

Nie. Modlitwa należy się wyłącznie Bogu, a najmocniej zastrzegł to sam Muhammad ﷺ: „Nie wychwalajcie mnie przesadnie, jak chrześcijanie wychwalali syna Marii. Jestem tylko Jego sługą; mówcie: sługa Boga i Jego posłaniec” (hadis: Buchari 3445). Muzułmanin kocha go i naśladuje, ale nie kieruje do niego modlitw. Dlatego dawne określenie „mahometanie” jest mylące: sugeruje kult człowieka, którego on sam zakazał. Więcej: kim był Muhammad ﷺ →

Nakazuje wobec nich sprawiedliwość i dobroć — wobec każdego, kto nie zwalcza wiernych (Koran 60:8). Żydów i chrześcijan nazywa przy tym „Ludźmi Księgi”, uznając wspólne korzenie. Jak to wygląda w praktyce, pokazał towarzysz Proroka, Abdullah ibn Amr: gdy w jego domu zabito owcę, dopytywał, czy posłano już mięso żydowskiemu sąsiadowi, bo tak nauczył go Prorok (hadis: Abu Dawud 5152). Prawo sąsiada nie zależy od jego wyznania.

Nie w takim sensie jak w katolicyzmie: islam nie kanonizuje świętych i nikogo poza Bogiem nie prosi o wstawiennictwo. Uczonych i ludzi pobożnych szanuje się, ale się ich nie czci. A powód jest ciepły: bliskość samego Boga. „Kiedy zapytają ciebie Moi słudzy o Mnie, to zaprawdę, Ja jestem bliski! Odpowiadam na wezwanie każdego wzywającego” (Koran 2:186). Skoro Bóg jest tak blisko, pośrednik staje się zbędny; modlitwa kierowana do kogokolwiek poza Nim, także do zmarłych czy przy grobach, jest w islamie zakazana, bo narusza samo serce wiary: jedność Boga (Tauhid).

W tradycji islamu Koran jest uważany za zachowany bez zmian od chwili objawienia. Spisano go bardzo wcześnie, a od pokoleń miliony ludzi znają go w całości na pamięć (hafiz), dzięki czemu jego tekst jest jednakowy na całym świecie. Sam Koran zapowiada tę ochronę: „My jesteśmy jego stróżami!” (Koran 15:9).

Nie. Koran uczy rozróżnienia: niewiarę islam uznaje za błąd, ale człowiekowi należy się sprawiedliwość niezależnie od tego, w co wierzy. Mówi to wprost: „niech nienawiść do jakiegokolwiek ludu nie skłania was do grzechu, abyście nie popełnili niesprawiedliwości. Bądźcie sprawiedliwi! To jest najbliższe bogobojności” (Koran 5:8). Samo słowo „niewierny” (kafir) znaczy dosłownie „ten, kto zakrywa” — opisuje stosunek do prawdy, a nie wyrok na człowieka; wobec tych, którzy nie zwalczają wiernych, obowiązuje dobroć (Koran 60:8).

To dwie różne rzeczy. Większość muzułmanów nie jest Arabami; najwięcej z nich mieszka w Indonezji, Pakistanie i Indiach. Różnorodność jest przy tym zamierzona przez Boga: „uczyniliśmy was ludami i plemionami, abyście się wzajemnie znali. Najbardziej szlachetny spośród was, w obliczu Boga, to najbardziej bogobojny” (Koran 49:13). O wartości człowieka nie decyduje więc pochodzenie, lecz bliskość Boga. Islam jest wiarą, a nie narodowością ani kuchnią jednego regionu.

Islam otacza życie człowieka najwyższą ochroną: Koran naucza, że kto zabija jednego niewinnego, czyni tak, jakby zabił całą ludzkość (Koran 5:32). Akty terroru popełniane w imię religii są jej zaprzeczeniem, a nie wyrazem — zabijanie niewinnych jest w islamie kategorycznie zakazane.

Nie ma w nim takiego ogólnego nakazu. Wersety mówiące o walce dotyczą konkretnej, obronnej sytuacji i są wprost ograniczone: „Zwalczajcie… tych, którzy was zwalczają, lecz nie bądźcie najeźdźcami” (Koran 2:190). Wobec pokojowych niemuzułmanów Koran nakazuje dobroć (Koran 60:8).

Koran mówi wprost: „Nie ma przymusu w religii” (Koran 2:256). Wiara, która nie jest szczera i dobrowolna, nie ma w islamie wartości.

Koran wymienia wieprzowinę wśród niewielu zakazanych pokarmów, obok padliny i krwi (Koran 2:173). Dozwolone jedzenie nazywa się halal — to zasada podobna do koszerności w judaizmie. Więcej: islam na co dzień →

To zależy. Muzułmanin może poślubić chrześcijankę lub żydówkę, nazywaną „kobietą z Ludu Księgi” (Koran 5:5); w głównym nurcie islamu muzułmanka wychodzi natomiast za mąż za muzułmanina. Wyjaśniamy tę różnicę na osobnej stronie. Więcej: małżeństwo z muzułmaninem →

Pięć razy: o świcie, w południe, po południu, o zachodzie i wieczorem. Każda modlitwa trwa kilka minut i jest osobistym zwróceniem się do Boga. Więcej: pięć filarów →

Nie — islam nie każe przestać być Polakiem. Twój język, imię, kuchnia i więzi z bliskimi zostają; islam jest wiarą, nie zmianą narodowości. Dobroć wobec rodziców pozostaje obowiązkiem nawet wtedy, gdy nie podzielają twojej wiary; Koran mówi to wprost o rodzicach, którzy próbowaliby odciągnąć dziecko od Boga: „nie słuchaj ich, jednak zachowuj się w stosunku do nich na tym świecie w sposób godny” (Koran 31:15). Zmienia się właściwie jedno: to, jak oddaje się cześć Bogu. Kult czerpie się wyłącznie z Koranu i Sunny, więc ani się go nie wymyśla, ani nie zapożycza z obrzędów innych religii. Reszta, czyli kultura i codzienne życie, zostaje twoja.

Islam naucza o życiu po śmierci: zmartwychwstaniu, Dniu Sądu i o tym, że każdy odpowie za swoje czyny. Nic nie ginie: „kto uczynił dobra na ciężar pyłku, zobaczy je; i kto uczynił zła na ciężar pyłku, zobaczy je” (Koran 99:7-8). Dlatego to, jak człowiek żyje i jak traktuje innych, naprawdę się liczy.

To naturalne i nikt cię za to nie ocenia. Pytania są częścią poznawania. Możesz czytać powoli, sprawdzać źródła i pytać o to, co niejasne.

Oczywiście. Ta strona niczego od ciebie nie wymaga. Możesz po prostu zrozumieć, w co wierzą muzułmanie, i na tym poprzestać.