Pieczęć Proroków

Kim był Mahomet (Muhammad)?

Wiara, do której zaprasza islam, opiera się też na zaufaniu do człowieka, który ją przekazał. Muhammad ﷺ, w polskiej tradycji znany jako Mahomet, urodził się w Mekce około 570 roku. Zanim zaczął nauczać, znany był z jednej rzeczy: prawości.

W skrócie: Muhammad ﷺ (ok. 570–632) to prorok islamu, przez którego, jak wierzą muzułmanie, Bóg przekazał ludziom Koran. Urodził się w Mekce i tam zaczął nauczać, a po latach prześladowań przeniósł się do Medyny, gdzie powstała pierwsza wspólnota muzułmańska. Poniżej jego życie po kolei.

Sierota z Mekki

Muhammad ﷺ przyszedł na świat już jako półsierota — jego ojciec zmarł jeszcze przed jego narodzinami. Gdy chłopiec miał około sześciu lat, odeszła matka; wychowaniem zajął się dziadek, a po jego śmierci stryj, Abu Talib. Koran wspomina te początki wprost: „Czyż nie znalazł cię sierotą i czy nie dał ci schronienia?” (Koran 93:6). To były skromne, trudne lata, dalekie od obrazu człowieka żądnego władzy.

Al-Amin — „Godny zaufania”

Jako młody człowiek pasł owce, a potem zajął się handlem. Wyróżniał się jednym: uczciwością. Mieszkańcy Mekki nazywali go al-Amin — „Godny zaufania”. Powierzali mu w depozyt swój majątek, bo wiedzieli, że ich nie zawiedzie; robili to nawet ci, którzy później stali się jego przeciwnikami. Zaufanie zdobył, zanim jeszcze zaczął cokolwiek głosić.

Chadidża

Jego prawość zwróciła uwagę Chadidży, zamożnej i poważanej kupcowej, która zatrudniła go przy prowadzeniu karawan. To ona zaproponowała małżeństwo. Przez około dwadzieścia pięć lat, aż do jej śmierci, była jego jedyną żoną i pierwszą osobą, która mu uwierzyła. W najtrudniejszych chwilach to przy niej znajdował oparcie.

Pierwsze objawienie

Mając około czterdziestu lat, Muhammad ﷺ często wycofywał się na rozmyślania do groty Hira pod Mekką. Tam, jak przekazuje tradycja, anioł Gabriel (Dżibril) przyniósł mu pierwsze słowa objawienia. Znamienne, że pierwsze słowo, iqra, znaczy zarówno „czytaj”, jak i „głoś”, a cały fragment mówi o wiedzy i piśmie:

Przeżycie tak nim wstrząsnęło, że wrócił do domu przerażony. Uspokoiła go właśnie Chadidża, przypominając mu, jakim jest człowiekiem: prawdomównym, dobrym dla bliskich i gościnnym wobec obcych.

Prześladowania i wielka wędrówka

Przesłanie o jednym Bogu i o równości ludzi zderzyło się z porządkiem ówczesnej Mekki. Pierwszych muzułmanów prześladowano; część z nich schroniła się w chrześcijańskiej Abisynii.

Po latach nacisków, a także po śmierci Chadidży i Abu Taliba w roku nazywanym „rokiem smutku”, w 622 roku Prorok ﷺ i jego wspólnota przenieśli się do Medyny. Od tej wędrówki, zwanej hidżrą, liczy się kalendarz muzułmański. W Medynie spisano układ regulujący współżycie mieszkańców miasta, w tym plemion żydowskich.

Powrót do Mekki — miłosierdzie zamiast odwetu

Gdy po ośmiu latach wrócił do Mekki jako zwycięzca, mógł pomścić lata krzywd. Zamiast tego ogłosił dawnym prześladowcom powszechne przebaczenie. To ten gest, a nie miecz, tradycja stawia w centrum jego drogi — i tak też Koran określa całą jego misję:

Mowa pożegnalna

Pod koniec życia, w 632 roku, przemówił podczas pielgrzymki do wielotysięcznego tłumu. Przypomniał o nienaruszalności życia i mienia oraz o dobrym traktowaniu kobiet (hadis: Muslim 1218), a także wypowiedział słowa, które brzmią zaskakująco współcześnie:

„Arab nie jest lepszy od nie-Araba, a nie-Arab od Araba; biały nie jest lepszy od czarnego, a czarny od białego — jak tylko przez bogobojność.”z mowy pożegnalnej · Musnad Ahmad

Zwykły człowiek do końca

Mimo ogromnego wpływu żył skromnie: w domu sam wykonywał codzienne prace i służył rodzinie jak każdy inny (hadis: Buchari 6039). Zmarł w Medynie w 632 roku, mając około sześćdziesięciu trzech lat, nie zostawiając po sobie majątku ani pałacu. Miarą pełni wiary uczynił nie władzę, lecz dobroć wobec ludzi.

Czego dokonał?

Dla muzułmanów jego największym dokonaniem jest przekazanie Koranu. Poza tym w ciągu niespełna dwudziestu trzech lat nauczania zmienił Arabię głębiej niż ktokolwiek przed nim.

Zjednoczył zwaśnione plemiona. Z rywalizujących ze sobą rodów uczynił jedną wspólnotę, w której o wartości człowieka nie decydowało pochodzenie ani kolor skóry, lecz bogobojność.

Ukrócił okrutne zwyczaje. Nowo narodzone dziewczynki grzebano wówczas żywcem. Koran nazywa to wprost morderstwem, o które Bóg zapyta w Dniu Sądu:

„Kiedy żywcem pogrzebana będzie zapytana, za jaki grzech została zamordowana…”Koran 81:8-9 · tłum. J. Bielawskiego

Wziął w obronę słabszych. Sierotom, ubogim i kobietom zapewnił prawa, których wcześniej nie miały: kobieta zachowała własny majątek, a dobre traktowanie żony stało się miarą pełni wiary (hadis: Tirmizi 1162).

Częste pytania

Czego dokonał Mahomet ﷺ? Przekazał Koran, zjednoczył zwaśnione plemiona Arabii w jedną wspólnotę, ukrócił okrutne zwyczaje (jak zabijanie nowo narodzonych dziewczynek) i zapewnił prawa sierotom, ubogim oraz kobietom.

Czy muzułmanie czczą Mahometa ﷺ? Nie — cześć w islamie należy się wyłącznie Bogu. Muhammada ﷺ darzy się głęboką miłością i szacunkiem jako proroka i człowieka, ale nie oddaje mu się boskiej czci. Dlatego dawne określenie „mahometanie” jest mylące.

Czy był wojownikiem? Tak, był też przywódcą, który prowadził bitwy — jak prorok Dawud (Dawid), który w Koranie i Biblii pokonuje Goliata (Koran 2:251). Do walki doszło po latach prześladowań, gdy młoda wspólnota musiała się bronić, a od początku obowiązywały twarde zasady: nie wolno było zabijać kobiet, dzieci ani starców, okaleczać ciał czy łamać układów. Nie była to wojna dla podboju ani łupu.

A gdy zwyciężył i wrócił do Mekki, nie sięgnął po zemstę, lecz ogłosił dawnym wrogom powszechne przebaczenie — i to ten gest tradycja zapamiętała najmocniej.

Ile miał żon? Przez około dwadzieścia pięć lat, aż do śmierci Chadidży, miał tylko ją. Po jej śmierci, już w Medynie, poślubił kilka kobiet — pod koniec życia miał ich dziewięć. Nie jest to w islamie powód do wstydu: prorocy przed nim, jak Dawud (Dawid) czy Sulajman (Salomon), również mieli wiele żon, a samemu Prorokowi Bóg wprost na to zezwolił (Koran 33:50).

Małżeństwa te miały swój sens: większość jego żon to wdowy, którym dał oparcie i szacunek, część wiązała ze sobą rody i plemiona, a ponieważ dzieliły z Prorokiem codzienność, przekazały wspólnocie ogromną część wiedzy o islamie — sama Aisza przekazała ponad dwa tysiące hadisów.

Dlaczego karykatury Proroka ﷺ tak bolą muzułmanów? Ponieważ darzą go miłością bliską tej, którą żywi się do najbliższej rodziny. Nie chodzi o narzucanie własnych zasad innym, lecz o ból, gdy wyśmiewa się osobę kochaną najbardziej po Bogu.

Zobacz też

• Kobieta w islamie
• Islam a chrześcijaństwo
• Jak przyjąć islam
• Czym jest islam — wprowadzenie po polsku