Islam na co dzień
Jak wygląda islam w zwykły dzień, nie od święta? O to pyta się najczęściej, i słusznie: wiarę widać w codzienności. Zasada jest przy tym odwrotna, niż podpowiadają nagłówki: punktem wyjścia jest to, co dobre i dozwolone, a zakazy są nielicznymi granicami. Pierwszym powodem każdej z nich jest posłuszeństwo Bogu; ich owocem — ochrona zdrowia, umysłu i godności.
Dzień z imieniem Boga
Dzień muzułmanina utkany jest z małych aktów pamięci o Bogu. Posiłek zaczyna się od Jego imienia i je się prawą ręką (hadis: Buchari 5376); spotkanie — od pozdrowienia pokoju, o którego rozpowszechnianie prosił sam Prorok ﷺ (hadis: Muslim 54).
Obmycie przed modlitwą nazwał „połową wiary” (hadis: Muslim 223), a pięć krótkich modlitw wyznacza rytm całego dnia. Nawet drobiazgi się liczą: „Twój uśmiech wobec brata jest jałmużną… usunięcie z drogi kamienia, ciernia czy kości jest jałmużną” (hadis: Tirmizi 1956).
Jedzenie i picie
W jedzeniu zasada jest prosta: dozwolone jest wszystko poza nielicznymi wyjątkami — „On jest Tym, który stworzył dla was wszystko to, co jest na ziemi” (Koran 2:29). Dlatego halal, „dozwolone”, opisuje normę, nie wyjątek. Dwa najczęstsze pytania dotyczą właśnie wyjątków: alkoholu i wieprzowiny.
Alkohol jest zakazany — haram:
„…Wino, majsir [hazard], bałwany i strzały wróżbiarskie to obrzydliwość wynikająca z dzieła szatana. Unikajcie więc tego!”Koran 5:90 · tłum. J. Bielawskiego
Powód podaje następny werset: przez wino i hazard „szatan chce tylko rzucić między was nieprzyjaźń i zawiść… i odwrócić was od modlitwy” (Koran 5:91) — dlatego zakaz obejmuje też hazard (majsir). Wieprzowina zaś jest zakazana podobnie jak w judaizmie: Koran wymienia ją wśród nielicznych zabronionych pokarmów (Koran 2:173). Nie chodzi o odrazę do samego zwierzęcia, lecz o posłuszeństwo.
Ciało i zdrowie
Ciało jest człowiekowi powierzone, więc dba się o nie i nie wolno mu szkodzić: „Nie rzucajcie się własnymi rękami ku zatraceniu!” (Koran 2:195). Z tej zasady współcześni uczeni wywodzą zakaz palenia papierosów — szkodzą i palącemu, i ludziom wokół.
Trwałych tatuaży tradycja Proroka ﷺ zakazuje (hadis: Buchari 5931) — to nieodwracalna zmiana w tym, co powierzone. Wzory zmywalne, jak henna, są za to powszechne i całkowicie dozwolone.
Zwierzęta w domu
Islam nakazuje dobroć wobec każdego zwierzęcia, a ich krzywdzenie jest grzechem. Prorok ﷺ opowiadał o człowieku, któremu Bóg przebaczył za to, że napoił spragnionego psa — „nagroda jest za każde żywe stworzenie” (hadis: Buchari 2466).
Psa wolno trzymać do pilnowania, pasterstwa, polowania czy pomocy, a troska o niego jest obowiązkiem. Psa trzymanego bez takiej potrzeby, wyłącznie dla towarzystwa w domu, tradycja Proroka ﷺ zabrania (hadis: Muslim 1574); wiąże się to m.in. z czystością obrzędową potrzebną do modlitwy. Koty w tradycji muzułmańskiej są za to szczególnie lubiane i mogą swobodnie przebywać w domu.
Urodziny i podanie ręki
Islam ma dwa własne święta. Prorok ﷺ, zastając w Medynie dawne dni zabaw, powiedział, że Bóg zamienił je muzułmanom na lepsze: dzień po ramadanie i dzień ofiary (hadis: Abu Dawud 1134). Dlatego uczeni nie dopuszczają świętowania urodzin jako zwyczaju spoza wiary — muzułmanin ma swoje dwa święta, radosne i rodzinne, i nic przy tym nie traci.
Muzułmanin, który nie podaje ręki osobie przeciwnej płci, idzie za przykładem Proroka ﷺ — ten nie podawał ręki kobietom (hadis: an-Nasai 4181). Powagę tej granicy Prorok ﷺ wyraził dosadnie: „Gdyby któregoś z was ugodzono w głowę żelazną igłą, byłoby to dla niego lepsze, niż gdyby dotknął kobiety, która nie jest mu dozwolona” (hadis: at-Tabarani; za autentyczny uznał al-Albani). Ta granica nie umniejsza kobiety — ogłasza jej nietykalność; to szacunek, nie lekceważenie.
A obrzezanie?
Obrzezanie chłopców to praktyka sięgająca proroka Abrahama (Ibrahima), wymieniona przez Proroka ﷺ wśród cech naturalnej czystości (fitra; hadis: Buchari 5891). Nie jest filarem wiary i nie warunkuje przyjęcia islamu przez dorosłego.
Tak wygląda ta codzienność w całości: dużo wdzięczności i drobnego dobra, kilka jasnych granic. Ich pierwszym sensem jest posłuszeństwo Bogu, a owocem — ochrona zdrowia, umysłu i godności.